గుండె జబ్బులకు కేవలం కొలెస్ట్రాల్ మాత్రమే కాదు, ఇది కూడా కారణమే..
గుండె జబ్బుల విషయంలో కొలెస్ట్రాల్ మాత్రమే ప్రధాన కారణమని చాలాకాలంగా భావిస్తూ వచ్చారు. అయితే రక్తనాళాల్లో దీర్ఘకాలికంగా కొనసాగే వాపు (ఇన్ఫ్లమేషన్) కూడా గుండె ఆరోగ్యంపై గణనీయమైన ప్రభావం చూపుతుందని వైద్య పరిశోధనలు తెలియజేస్తున్నాయి. ఈ వాపు ప్రారంభ దశలో ఎలాంటి స్పష్టమైన లక్షణాలు కనిపించకుండా నిశ్శబ్దంగా కొనసాగే అవకాశాలు ఉంటాయి. అయితే రక్తనాళాలు క్రమంగా ఇరుకుగా మారుతున్నప్పుడు గుండె కండరాలకు రక్తప్రసరణ తగ్గి కొన్ని హెచ్చరిక సంకేతాలు కనిపిస్తాయి. ఇన్ఫ్లమేషన్ అనేది గాయం లేదా ఇన్ఫెక్షన్ వంటి పరిస్థితులకు శరీర రోగనిరోధక వ్యవస్థ సహజంగా స్పందించే ప్రక్రియ. అయితే ఈ స్పందన దీర్ఘకాలం కొనసాగితే అది శరీరానికి హానికరంగా మారుతుంది. గుండెకు సంబంధించిన రక్తనాళాల్లో నిరంతరం కొనసాగే ఇన్ఫ్లమేషన్ ధమనుల లోపలి గోడలకు సూక్ష్మస్థాయిలో నష్టం కలిగిస్తుంది. ఈ దెబ్బతిన్న ప్రాంతాల్లో కొవ్వు పదార్థాలు పేరుకుపోయి ప్లాక్ ఏర్పడుతుంది. కాలక్రమేణా ఇన్ఫ్లమేషన్ కారణంగా ఈ ప్లాక్ అస్థిరంగా మారి అకస్మాత్తుగా రక్తనాళం మూసుకుపోయే ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది. దీనివల్ల గుండెపోటు సంభవించే అవకాశం ఉంటుంది.
అనారోగ్యకరమైన ఆహారపు అలవాట్లు..
అనారోగ్యకరమైన ఆహారపు అలవాట్లు రక్తనాళాల్లో దీర్ఘకాలిక వాపుకు కారణమయ్యే అంశాల్లో ఒకటి. శుద్ధి చేసిన చక్కెరలు, ప్రాసెస్ చేసిన ఆహారాలు, ట్రాన్స్ ఫ్యాట్స్ ఎక్కువగా ఉండే ఆహారం శరీరంలో ఇన్ఫ్లమేటరీ ప్రక్రియలను ప్రేరేపిస్తాయి. అలాగే శారీరక శ్రమ లేకుండా ఎక్కువసేపు కూర్చునే జీవనశైలి రక్తప్రసరణను మందగించి, ఆక్సిడేటివ్ స్ట్రెస్ను పెంచి శరీరంలో వాపును ప్రోత్సహిస్తుంది. పొగాకు వినియోగం కూడా రక్తనాళాల లోపలి సున్నితమైన పొరను నేరుగా దెబ్బతీస్తుంది. అధిక ఒత్తిడి, తగినంత నిద్ర లేకపోవడం వల్ల ఒత్తిడి హార్మోన్ల స్థాయిల్లో మార్పులు వచ్చి రోగనిరోధక వ్యవస్థ సమతుల్యత దెబ్బతింటుంది. ఊబకాయం, అధిక రక్తపోటు, టైప్-2 మధుమేహం, కొన్ని ఆటోఇమ్యూన్ వ్యాధులు కూడా శరీరంలో దీర్ఘకాలిక వాపు కొనసాగడానికి కారణమయ్యే ఆరోగ్య పరిస్థితుల్లో ఉన్నాయి. రక్తనాళాల్లో ఇన్ఫ్లమేషన్ ప్రారంభ దశలో సాధారణంగా బయటికి కనిపించే ప్రత్యేక లక్షణాలు ఉండవు. అయితే రక్తనాళాలు ఇరుకుగా మారి గుండె కండరాలకు రక్తప్రసరణ తగ్గినప్పుడు ఛాతిలో అసౌకర్యం, ఒత్తిడి లేదా బిగుతుగా అనిపించడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. దీనిని వైద్యపరంగా యాంజైనా అంటారు. సాధారణ శారీరక కార్యకలాపాలు చేస్తున్నప్పుడు శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, అకస్మాత్తుగా అలసట, తల తిరగడం లేదా గుండె కొట్టుకునే తీరులో మార్పులు కూడా కనిపిస్తాయి.
చాతిలో తీవ్రమైన నొప్పి..
ఛాతిలో తీవ్రమైన నొప్పి వచ్చి అది మెడ, దవడ, చేయి లేదా వీపు వైపు వ్యాపిస్తే మాత్రం ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా అత్యవసర వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి. అకస్మాత్తుగా ఛాతి నొప్పి రావడం లేదా కారణం తెలియని శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది వంటి లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. రక్తనాళాల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి రోజువారీ జీవనశైలిలో కొన్ని మార్పులు చేసుకోవడం ఉపయోగపడుతుంది. ఆకుకూరలు, బెర్రీలు, గింజలు, సంపూర్ణ ధాన్యాలు, ఒమెగా-3 కొవ్వు ఆమ్లాలు అధికంగా ఉండే చేపలు వంటి పోషకమైన ఆహారాలను తీసుకోవడం ద్వారా ఆరోగ్యకరమైన ఆహారపు అలవాట్లను పెంపొందించుకోవచ్చు. క్రమం తప్పకుండా మితమైన స్థాయిలో శారీరక వ్యాయామం చేయడం రక్తప్రసరణను మెరుగుపరచడంతో పాటు ఇన్ఫ్లమేటరీ మార్కర్లను తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి.
నాణ్యమైన నిద్రలేకపోతే..
నాణ్యమైన నిద్ర కూడా గుండె ఆరోగ్యానికి ముఖ్యమే. ప్రతిరోజూ ఒకే సమయానికి నిద్రపోవడం, తగినంత విశ్రాంతి తీసుకోవడం హార్మోన్ల సమతుల్యతకు, శరీర కణాల పునరుద్ధరణకు తోడ్పడుతుంది. ఒత్తిడిని తగ్గించుకోవడానికి రిలాక్సేషన్ టెక్నిక్స్, ధ్యానం వంటి పద్ధతులను పాటించడం కూడా ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. ధూమపానాన్ని పూర్తిగా మానేయడం, మద్యం తీసుకునే వారు దానిని పరిమితం చేయడం ద్వారా రక్తనాళాలపై పడే హానికర ప్రభావాలను తగ్గించుకోవచ్చు. రక్తపోటు, రక్తంలో చక్కెర, కొలెస్ట్రాల్ స్థాయిలను ఆరోగ్యకరమైన పరిధిలో ఉంచుకోవడం కూడా గుండె జబ్బుల ప్రమాదాన్ని తగ్గించడంలో కీలకమైన అంశం. ముఖ్యంగా మధుమేహం లేదా కుటుంబంలో గుండె జబ్బుల చరిత్ర ఉన్నవారు క్రమం తప్పకుండా వైద్య పరీక్షలు చేయించుకోవడం మంచిది. శరీరంలో ఇన్ఫ్లమేషన్ను అంచనా వేయడానికి సి-రియాక్టివ్ ప్రోటీన్ (సీఆర్పీ), ముఖ్యంగా హై-సెన్సిటివిటీ సీఆర్పీ (హెచ్ఎస్-సీఆర్పీ) వంటి రక్త పరీక్షలను ఉపయోగించవచ్చు. శరీరంలో ఇన్ఫ్లమేషన్ ఉన్నప్పుడు ఈ సూచిక స్థాయిలు పెరుగుతాయి. రక్త పరీక్షలతోపాటు కొరోనరీ కాల్షియం స్కాన్, ఎకోకార్డియోగ్రామ్, కొరోనరీ యాంజియోగ్రఫీ వంటి పరీక్షలను కూడా గుండె రక్తనాళాల్లో ప్లాక్ పేరుకుపోయిందా, రక్తప్రసరణకు ఎంతమేర అడ్డంకి ఏర్పడిందో తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగిస్తారు.
అనారోగ్యకరమైన ఆహారపు అలవాట్లు..
అనారోగ్యకరమైన ఆహారపు అలవాట్లు రక్తనాళాల్లో దీర్ఘకాలిక వాపుకు కారణమయ్యే అంశాల్లో ఒకటి. శుద్ధి చేసిన చక్కెరలు, ప్రాసెస్ చేసిన ఆహారాలు, ట్రాన్స్ ఫ్యాట్స్ ఎక్కువగా ఉండే ఆహారం శరీరంలో ఇన్ఫ్లమేటరీ ప్రక్రియలను ప్రేరేపిస్తాయి. అలాగే శారీరక శ్రమ లేకుండా ఎక్కువసేపు కూర్చునే జీవనశైలి రక్తప్రసరణను మందగించి, ఆక్సిడేటివ్ స్ట్రెస్ను పెంచి శరీరంలో వాపును ప్రోత్సహిస్తుంది. పొగాకు వినియోగం కూడా రక్తనాళాల లోపలి సున్నితమైన పొరను నేరుగా దెబ్బతీస్తుంది. అధిక ఒత్తిడి, తగినంత నిద్ర లేకపోవడం వల్ల ఒత్తిడి హార్మోన్ల స్థాయిల్లో మార్పులు వచ్చి రోగనిరోధక వ్యవస్థ సమతుల్యత దెబ్బతింటుంది. ఊబకాయం, అధిక రక్తపోటు, టైప్-2 మధుమేహం, కొన్ని ఆటోఇమ్యూన్ వ్యాధులు కూడా శరీరంలో దీర్ఘకాలిక వాపు కొనసాగడానికి కారణమయ్యే ఆరోగ్య పరిస్థితుల్లో ఉన్నాయి. రక్తనాళాల్లో ఇన్ఫ్లమేషన్ ప్రారంభ దశలో సాధారణంగా బయటికి కనిపించే ప్రత్యేక లక్షణాలు ఉండవు. అయితే రక్తనాళాలు ఇరుకుగా మారి గుండె కండరాలకు రక్తప్రసరణ తగ్గినప్పుడు ఛాతిలో అసౌకర్యం, ఒత్తిడి లేదా బిగుతుగా అనిపించడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. దీనిని వైద్యపరంగా యాంజైనా అంటారు. సాధారణ శారీరక కార్యకలాపాలు చేస్తున్నప్పుడు శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, అకస్మాత్తుగా అలసట, తల తిరగడం లేదా గుండె కొట్టుకునే తీరులో మార్పులు కూడా కనిపిస్తాయి.
చాతిలో తీవ్రమైన నొప్పి..
ఛాతిలో తీవ్రమైన నొప్పి వచ్చి అది మెడ, దవడ, చేయి లేదా వీపు వైపు వ్యాపిస్తే మాత్రం ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా అత్యవసర వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి. అకస్మాత్తుగా ఛాతి నొప్పి రావడం లేదా కారణం తెలియని శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది వంటి లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. రక్తనాళాల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి రోజువారీ జీవనశైలిలో కొన్ని మార్పులు చేసుకోవడం ఉపయోగపడుతుంది. ఆకుకూరలు, బెర్రీలు, గింజలు, సంపూర్ణ ధాన్యాలు, ఒమెగా-3 కొవ్వు ఆమ్లాలు అధికంగా ఉండే చేపలు వంటి పోషకమైన ఆహారాలను తీసుకోవడం ద్వారా ఆరోగ్యకరమైన ఆహారపు అలవాట్లను పెంపొందించుకోవచ్చు. క్రమం తప్పకుండా మితమైన స్థాయిలో శారీరక వ్యాయామం చేయడం రక్తప్రసరణను మెరుగుపరచడంతో పాటు ఇన్ఫ్లమేటరీ మార్కర్లను తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి.
నాణ్యమైన నిద్రలేకపోతే..
నాణ్యమైన నిద్ర కూడా గుండె ఆరోగ్యానికి ముఖ్యమే. ప్రతిరోజూ ఒకే సమయానికి నిద్రపోవడం, తగినంత విశ్రాంతి తీసుకోవడం హార్మోన్ల సమతుల్యతకు, శరీర కణాల పునరుద్ధరణకు తోడ్పడుతుంది. ఒత్తిడిని తగ్గించుకోవడానికి రిలాక్సేషన్ టెక్నిక్స్, ధ్యానం వంటి పద్ధతులను పాటించడం కూడా ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. ధూమపానాన్ని పూర్తిగా మానేయడం, మద్యం తీసుకునే వారు దానిని పరిమితం చేయడం ద్వారా రక్తనాళాలపై పడే హానికర ప్రభావాలను తగ్గించుకోవచ్చు. రక్తపోటు, రక్తంలో చక్కెర, కొలెస్ట్రాల్ స్థాయిలను ఆరోగ్యకరమైన పరిధిలో ఉంచుకోవడం కూడా గుండె జబ్బుల ప్రమాదాన్ని తగ్గించడంలో కీలకమైన అంశం. ముఖ్యంగా మధుమేహం లేదా కుటుంబంలో గుండె జబ్బుల చరిత్ర ఉన్నవారు క్రమం తప్పకుండా వైద్య పరీక్షలు చేయించుకోవడం మంచిది. శరీరంలో ఇన్ఫ్లమేషన్ను అంచనా వేయడానికి సి-రియాక్టివ్ ప్రోటీన్ (సీఆర్పీ), ముఖ్యంగా హై-సెన్సిటివిటీ సీఆర్పీ (హెచ్ఎస్-సీఆర్పీ) వంటి రక్త పరీక్షలను ఉపయోగించవచ్చు. శరీరంలో ఇన్ఫ్లమేషన్ ఉన్నప్పుడు ఈ సూచిక స్థాయిలు పెరుగుతాయి. రక్త పరీక్షలతోపాటు కొరోనరీ కాల్షియం స్కాన్, ఎకోకార్డియోగ్రామ్, కొరోనరీ యాంజియోగ్రఫీ వంటి పరీక్షలను కూడా గుండె రక్తనాళాల్లో ప్లాక్ పేరుకుపోయిందా, రక్తప్రసరణకు ఎంతమేర అడ్డంకి ఏర్పడిందో తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగిస్తారు.